Türkiye'de milyonlarca çalışanı ilgilendiren asgari ücret sisteminde kapsamlı bir değişiklik ihtimali gündemde. Hükümetin üzerinde çalıştığı yeni modelde, tek tip asgari ücret uygulaması yerine sektörlerin maliyet yapısı ve illerin ekonomik koşullarını esas alan alternatif sistemler değerlendiriliyor.
Henüz kesinleşmiş bir karar bulunmasa da, yürütülen hazırlıklar kapsamında sektörel ve bölgesel asgari ücret modeli masadaki seçenekler arasında yer alıyor.
Tek tip asgari ücret yerine yeni model değerlendiriliyor
Ekonomi yönetimi ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yürüttüğü çalışmalarda, mevcut tek tip asgari ücret sisteminin yerine daha esnek bir ücretlendirme yapısı oluşturulması üzerinde duruluyor.
Değerlendirilen senaryolarda;
-
Sektörlerin üretim maliyetleri,
-
İllerin yaşam maliyetleri,
-
Bölgesel ekonomik gelişmişlik düzeyi,
-
İş gücü piyasasının ihtiyaçları
gibi kriterlerin ücret belirleme sürecinde dikkate alınması planlanıyor.
Bu kapsamda Türkiye'nin 81 ilinde ekonomik koşullara göre farklı asgari ücret uygulamalarının hayata geçirilmesi ihtimali değerlendiriliyor.
Amaç hem çalışanı hem işletmeleri korumak
Hazırlanan modellerde temel hedef, çalışanların alım gücünü korurken işletmelerin rekabet gücünü de desteklemek.
Özellikle üretim maliyetlerinin yüksek olduğu sektörlerde faaliyet gösteren işverenlerin yükünün hafifletilmesi, buna karşılık çalışanların gelir kaybı yaşamamasını sağlayacak dengeli bir sistem oluşturulması amaçlanıyor.
Olası düzenleme öncesinde işçi ve işveren temsilcilerinin görüşlerinin de alınması planlanıyor.
Uluslararası uygulamalar inceleniyor
Hazırlık sürecinde yalnızca Türkiye'nin ekonomik verileri değil, farklı ülkelerde uygulanan ücret sistemleri de analiz ediliyor.
Bazı ülkelerde uygulanan modeller şöyle:
-
Almanya: Ülke genelinde asgari ücret uygulanırken bazı sektörlerde toplu iş sözleşmeleriyle daha yüksek taban ücret belirleniyor.
-
İtalya ve Avusturya: Ulusal asgari ücret yerine sektörel toplu iş sözleşmeleri öne çıkıyor.
-
Belçika: Ulusal taban ücretin yanında sektörlere göre farklı ücret uygulamaları bulunuyor.
-
ABD: Federal asgari ücretin yanı sıra eyaletler ve bazı şehirler kendi ücretlerini belirleyebiliyor.
-
Kanada: Asgari ücret eyaletlere göre değişiyor.
-
Japonya: 47 idari bölgede farklı asgari ücret tarifeleri uygulanıyor.
-
Meksika: Sınır bölgelerinde daha yüksek asgari ücret uygulanıyor.
-
Çin ve Hindistan: Bölgesel ve sektörel farklılıkları esas alan ücret sistemleri kullanılıyor.
Henüz kesin karar verilmedi
Yetkililer, şu aşamada yeni sisteme ilişkin kesinleşmiş bir karar alınmadığını belirtiyor. Çalışmaların, üretim, istihdam ve çalışan refahı arasında sürdürülebilir bir denge kurulmasını sağlayacak en uygun modeli belirlemeye yönelik olduğu ifade ediliyor.
Ekonomi yönetimi ve ilgili kurumların değerlendirmelerinin tamamlanmasının ardından, asgari ücret belirleme sistemine ilişkin yol haritasının netleşmesi bekleniyor.