Hayvan pazarları kapatıldı, uzmanlardan üreticilere: “Aşısız hayvan kalmasın.”
Afyonkarahisar’da son haftalarda hızla yayılan şap hastalığı hem hayvancılık sektörünü hem de halk sağlığını tehdit eder hale geldi. Bölgedeki hayvan pazarlarının kapatılmasıyla birlikte hayvan hareketlerine kısıtlama getirildi. Uzman veteriner hekimler, hastalığın ciddi sonuçlara yol açabileceğini belirterek acil aşılama ve karantina çağrısında bulundu.
YAYILIM HIZLANDI, ÖNLEMLER ARTIRILDI
Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yönlendirmesiyle Afyonkarahisar’da hayvan pazarları geçici süreyle kapatıldı. Şap hastalığı vakalarının özellikle büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar arasında hızla yayılması üzerine il genelinde hayvan sevkiyatları sınırlandırıldı, hayvancılıkla uğraşan üreticiler sıkı denetim altına alındı. Afyon Kocatepe Üniversitesi Veteriner Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Durmuş Fatih Başer, hastalığın ciddi klinik etkilerine dikkat çekerek, özellikle genç hayvanlarda ani ölümler yaşandığını ifade etti.
“KALP HASARI NEDENİYLE ANİ ÖLÜMLER GÖRÜLÜYOR”
Hastalığın semptomlarını değerlendiren Dr. Başer, yetişkin hayvanlarda şap hastalığının genellikle ağız içinde yaralar, salya artışı, yüksek ateş, iştahsızlık ve ayakta lezyonlar şeklinde görüldüğünü söyledi. Ancak asıl tehlikenin genç hayvanlarda ortaya çıktığını belirtti: “Buzağılar ve kuzularda kalp kaslarında hasara neden olarak ani ölümlere yol açabiliyor. Şap hastalığı hafife alınacak bir enfeksiyon değil. En etkili mücadele yöntemi, hastalık ortaya çıkmadan önce alınan koruyucu önlemlerdir. Aşı bu noktada en güçlü silahımız.”
“AŞI YAPILMAZSA İŞLETMELER BÜYÜK EKONOMİK ZARAR GÖRÜR”
Fakültenin bir diğer öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Özer Ateş, şap hastalığının ekonomik boyutuna dikkat çekerek, özellikle aşılamanın önemine değindi. Ateş, hastalığın Türkiye’de yaygın olan üç serotipine ek olarak son yıllarda iki yeni serotipin daha görülmeye başlandığını ifade etti: “Şap hastalığının toplam yedi serotipi var. Türkiye’de geçmişte yalnızca üçü yaygınken, artık beş farklı serotip gözlemleniyor. Bu da aşılamanın daha bilinçli ve hedefli yapılması gerektiği anlamına geliyor. Serotipler arasında bağışıklık geçişi bulunmadığından, hangi serotip etkiliyse ona karşı özel aşı uygulanmalı.” Dr. Ateş ayrıca, doğal enfeksiyon geçirerek bağışıklık kazanan hayvanların yalnızca bir yıl boyunca korunduğunu, bu nedenle düzenli aşılama yapılmasının şart olduğunu söyledi.
BULAŞ YOLLARI: SOLUNUM VE AĞIZ YOLUYLA YAYILIYOR
Uzmanlar, hastalığın en yaygın bulaş yollarının solunum ve ağız yoluyla olduğunu belirtiyor. Özellikle aynı ağıldaki hayvanlar arasında temas, yem kapları ve nakil araçları, virüsün yayılmasında önemli rol oynuyor. Ayrıca, hastalığın dayanıklı formu çevresel koşullarda uzun süre canlı kalabiliyor, bu da enfeksiyonun kontrol altına alınmasını zorlaştırıyor.
ZOONOZ RİSK: İNSANLARA DA BULAŞABİLİR
Dr. Ateş, şap hastalığının yalnızca hayvan sağlığını değil, aynı zamanda insan sağlığını da tehdit eden bir zoonoz (hayvandan insana bulaşan) enfeksiyon olduğunun altını çizdi: “Her ne kadar insanlarda yaygın olmasa da, hastalıklı hayvanlarla temasta olan kişilerde bulaş riski var. Bu nedenle hem yetiştiriciler hem de mezbaha çalışanları kişisel koruyucu ekipman kullanmalı. Hijyen kurallarına azami dikkat gösterilmeli.”
KARANTİNA, AŞI VE BİLİNÇLENDİRME ŞART
Uzmanlar, şap hastalığıyla mücadelede üç temel ayağın olduğunu belirtiyor: Koruyucu aşılama, etkili karantina uygulamaları ve üreticilerin bilinçlendirilmesi… Afyon’daki veteriner hekimler ve Tarım İl Müdürlüğü ekipleri, köy köy dolaşarak hem bilgilendirme çalışmaları yapıyor hem de aşı uygulamalarını hızlandırıyor.
RESMİ ÇAĞRI: BELİRTİ GÖREN VAKİT KAYBETMEDEN BİLDİRSİN
Veteriner Fakültesi uzmanları ve yetkili kurumlar, hastalığın belirtilerini gören üreticilerin derhal veteriner hekime ya da il/ilçe tarım müdürlüklerine başvurmaları gerektiğini hatırlatıyor. Özellikle ağzında yara, salya artışı, yürüyememe gibi belirtiler taşıyan hayvanların izole edilmesi öneriliyor.
HAYVAN ÜRETİCİLERİNE UYARI: AŞISIZ HAYVAN KALMAMALI
Hem ekonomik kayıpları önlemek hem de hayvan refahını sağlamak için düzenli ve eksiksiz aşı uygulamaları yapılması gerektiği vurgulanıyor. Aşısı olmayan ya da aşı süresi geçen hayvanlar, hastalık için potansiyel taşıyıcı ve yayıcı konumunda bulunuyor.
AFYON ÖRNEĞİ TÜM TÜRKİYE’YE UYARI NİTELİĞİNDE
Afyonkarahisar’da yaşanan bu şap salgını, Türkiye genelinde hayvan sağlığı politikalarının gözden geçirilmesi gerekliliğini bir kez daha gündeme taşıdı. Uzmanlar, benzer vakaların başka bölgelerde de yaşanmaması için aşılama kampanyalarının güçlendirilmesini ve sıkı karantina denetimlerinin uygulanmasını öneriyor.