Almanya'da uzun yıllardır uygulanan pazar günü mağaza açma yasağı, yeniden ülke gündeminin en önemli başlıklarından biri haline geldi. Alman Sanayi ve Ticaret Odası (DIHK), mevcut düzenlemelerin günümüz ekonomik koşullarına uygun olmadığını savunarak Anayasa'da değişiklik yapılmasını istedi.
Özellikle internet üzerinden alışverişin 7 gün 24 saat devam ettiği bir dönemde fiziksel mağazaların katı kurallarla sınırlandırılmasının rekabeti olumsuz etkilediği belirtiliyor.
DIHK: Kararı esnaf vermeli
DIHK Başkanı Peter Adrian, mevcut mağaza kapanış kurallarının artık çağın gerisinde kaldığını ifade etti. Adrian'a göre belediyeler ve işletmeler, pazar günü açılış kararlarında sık sık hukuki itirazlarla karşılaşıyor.
Bu nedenle pazar günleri mağazaların açık olup olmayacağına merkezi kurallar yerine işletmelerin ve yerel yönetimlerin karar vermesi gerektiğini savundu. Adrian ayrıca, daha kalıcı bir çözüm için Anayasa'da değişiklik yapılmasının hukuki belirsizlikleri ortadan kaldıracağını dile getirdi.
Mevcut uygulamada pazar günü açılış istisna
Almanya'da mağazaların pazar günü açılması genel olarak yasak. Ancak şehir festivalleri, fuarlar veya özel etkinlikler gibi belirli gerekçeler bulunması halinde eyaletler sınırlı sayıda "alışverişe açık pazar" düzenleyebiliyor.
Bu izinler ise çoğu zaman mahkemeye taşınıyor. Mevcut sistem, Federal Anayasa Mahkemesi'nin 2009 yılında verdiği karar doğrultusunda uygulanıyor.
Hükümet çalışma saatlerini genişletmeyi planlıyor
Pazar günü çalışmasına ilişkin değişiklikler yalnızca perakende sektörünü kapsamıyor.
Hazırlanan yasa taslağına göre Ocak 2027'den itibaren fırın ve pastanelerde çalışanların pazar ve resmi tatil günlerinde çalışma süresi 3 saatten 8 saate çıkarılabilecek.
Taslakta ayrıca kamu kütüphanelerinde de pazar günü en fazla 6 saat çalışılabilmesine yönelik düzenleme yer alıyor.
Perakende sektörü destek veriyor
Alman Perakende Birliği (HDE) de daha esnek kuralların hayata geçirilmesini istiyor.
Birlik yetkilileri, günümüzde alışverişin yalnızca temel ihtiyaçların karşılanması değil, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir aktivite haline geldiğini belirterek pazar günü açık mağazaların şehir merkezlerine canlılık kazandıracağını savunuyor.
Sendikalar ve kiliseler karşı çıkıyor
Öneriye en sert tepki ise sendikalar ve kiliselerden geliyor.
Karşı çıkan kesimler, pazar gününün çalışanların dinlenmesi, aile yaşamı ve toplumsal denge açısından korunması gereken ortak bir gün olduğunu belirtiyor. Bu nedenle anayasal güvencenin zayıflatılmasına sıcak bakılmıyor.
Tartışmanın merkezinde ekonomi ve çalışma hayatı var
Almanya'da başlayan bu tartışma yalnızca mağazaların açılış saatlerini değil, çalışma yaşamının geleceğini de yakından ilgilendiriyor. Bir tarafta değişen tüketim alışkanlıklarına uyum sağlanması gerektiğini savunan iş dünyası bulunurken, diğer tarafta çalışan haklarının ve ortak dinlenme gününün korunmasını isteyen sendikalar ile sivil toplum kuruluşları yer alıyor.
Anayasa'da değişiklik yapılıp yapılmayacağı ve pazar günü mağazaların daha geniş kapsamda açılmasına izin verilip verilmeyeceği ise önümüzdeki dönemde Almanya siyasetinin önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam edecek.