Peki bu söz ne anlama geliyor, söz konusu 5 ülke hangileri?
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Kurulu kapsamında yaptığı konuşmalarda uzun süredir Birleşmiş Milletler sisteminde reform yapılması gerektiğine dikkat çekiyor. Bu açıklamaların en çok bilinen ifadelerinden biri ise “Dünya 5’ten büyüktür” sözü.
Dünya 5’ten büyüktür ne demek?
“Dünya 5’ten büyüktür” ifadesi, BM Güvenlik Konseyi'nin beş daimi üyesinin sahip olduğu veto yetkisine ve bu ülkelerin karar alma mekanizmasındaki özel konumuna yönelik bir eleştiri olarak kullanılıyor.
Erdoğan, bu ifadeyle BM'nin daha kapsayıcı, adil ve temsil gücü yüksek bir yapıya kavuşturulması gerektiğini savunuyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı kaynaklarında da sözün, Güvenlik Konseyi'nin daha kapsayıcı ve demokratik bir yapıya kavuşturulması talebiyle bağlantılı olduğu belirtiliyor.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yayımlanan bir belgede ise Erdoğan'ın “Dünya 5’ten Büyüktür” ifadesini BM kürsüsünde ilk kez 24 Eylül 2014'te kullandığı belirtiliyor.
Dünya 5’ten büyüktür sözündeki 5 ülke hangileri?
Erdoğan'ın sözünü ettiği 5 ülke, BM Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleridir. Bunlar:
-
Amerika Birleşik Devletleri
-
Rusya
-
Çin
-
Birleşik Krallık
-
Fransa
Bu ülkeler BM Güvenlik Konseyi'nde daimi üyelik statüsüne sahip ve veto hakkını kullanabiliyor.
BM Güvenlik Konseyi nasıl çalışıyor?
BM Güvenlik Konseyi toplam 15 üyeden oluşuyor. Bunların 5'i daimi üye, 10'u ise belirli dönemler için seçilen üyelerden oluşuyor.
Daimi üyelerin veto hakkı, Erdoğan'ın “Dünya 5’ten büyüktür” söyleminin temelindeki konulardan biri. Cumhurbaşkanlığı kaynaklarında da beş ülkenin sahip olduğu bu özel konumun BM'nin karar alma mekanizmasındaki etkisine dikkat çekiliyor.
Erdoğan, farklı açıklamalarında BM sisteminin günümüz dünyasının siyasi ve demografik yapısını daha fazla yansıtması gerektiğini savunarak daimi üyelik ve veto sisteminin yeniden ele alınması çağrısında bulundu.
“Dünya 5’ten büyüktür” sözünün amacı ne?
İfade, dünyanın geleceğine ilişkin kararların yalnızca beş daimi üyenin sahip olduğu özel yetkilere bağlı olmaması gerektiği yönündeki siyasi yaklaşımı anlatıyor.
Erdoğan'ın açıklamalarında özellikle Afrika, Asya ve Latin Amerika gibi bölgelerin uluslararası karar alma mekanizmalarında daha fazla temsil edilmesi gerektiği vurgulanıyor. Bu nedenle “Dünya 5’ten büyüktür” sözü, BM reformu ve uluslararası sistemin yeniden yapılandırılması tartışmalarında öne çıkan ifadelerden biri haline geldi.
Kısacası, “Dünya 5’ten büyüktür” sözündeki 5 ülke ABD, Rusya, Çin, Birleşik Krallık ve Fransa'dır. İfade ise bu beş ülkenin BM Güvenlik Konseyi'ndeki daimi üyelik ve veto yetkilerine dayalı mevcut yapının değiştirilmesi gerektiği yönündeki Erdoğan'ın görüşünü anlatıyor.
