2023 yılında memurlara verilen ancak emekli maaşlarına yansıtılmayan seyyanen zam yeniden gündeme geldi. Yapılan 38 aylık hesaplama, memur emeklilerinin yaşadığı gelir kaybının boyutunu gözler önüne serdi. Faiz ve altın hesabı üzerinden ortaya çıkan rakamlar dikkat çekti.
Memur ve emeklilerin maaşlarına yönelik zam beklentileri devam ederken, Temmuz 2023'te kamu çalışanlarına uygulanan seyyanen artışın emekli memurlara verilmemesinin sonuçları yeniden tartışılmaya başlandı. Sosyal Güvenlik Uzmanı İsa Karakaş, kaleme aldığı yazıda Temmuz 2023 ile Ekim 2026 arasındaki 38 aylık dönemi kapsayan dikkat çekici bir hesaplamaya yer verdi.
38 aylık seyyanen zam farkı 647 bin TL'yi geçti
Yapılan hesaplamaya göre, Temmuz 2023'ten Ekim 2026'ya kadar memur emeklilerine ödenmediği belirtilen seyyanen zam farklarının toplam ana para tutarı 647 bin 146 TL oldu.
Söz konusu tutara dönemsel yasal faiz oranları eklendiğinde ortaya çıkan rakam ise 929 bin 819 TL'ye yükseldi. Böylece emeklilerin alamadığı zamların faizle birlikte yaklaşık 930 bin TL'lik bir büyüklüğe ulaştığı belirtildi.
Ödenmeyen zamların altın karşılığı hesaplandı
Analizde dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise kaybın altın üzerinden yapılan karşılaştırması oldu. 38 aylık dönemde ödenmediği hesaplanan tutarın, dönemsel ortalama altın fiyatları dikkate alındığında 214,53 gram altına karşılık geldiği ifade edildi.
Bu miktarın yaklaşık 132 çeyrek altın değerinde olduğu belirtildi. Hesaplama, geçen süreçte yaşanan alım gücü kaybının boyutunu bir kez daha ortaya koydu.
Memur emeklilerinin açtığı davalarda gözler AYM'de
Seyyanen zam uygulamasının emekli memurları kapsamaması nedeniyle hukuki süreç de gündeme taşındı. Düzenlemeden yararlanamayan bazı emeklilerin açtığı davalar, ilk derece idare mahkemeleri ve istinaf aşamasında yasal dayanak bulunmadığı gerekçesiyle reddedildi.
Buna karşın istinaf aşamasındaki kararlardan birinde yer alan karşı oy gerekçesi dikkat çekti. Karşı oyda, çalışan memurlara verilen seyyanen zammın emekli memurlara uygulanmamasının Anayasa'daki eşitlik ilkesi bakımından değerlendirilmesi gerektiği savunuldu.
Konuya ilişkin başvuruların Anayasa Mahkemesi'ndeki (AYM) süreci ise yakından takip ediliyor.
Tüm emeklilere 25 bin 153 TL seyyanen zam önerisi
Tartışmalar yalnızca memur emeklileriyle sınırlı kalmadı. Yapılan değerlendirmede, uzun yıllar yüksek prim ödeyen diğer emeklilerin de gelir kaybı yaşadığına dikkat çekildi.
Mevcut katsayılar üzerinden güncel değeri 25 bin 153 TL olarak hesaplanan seyyanen artışın tüm emekli maaşlarına uygulanması önerildi. Bu önerinin hayata geçirilmesi durumunda en düşük emekli aylıklarının 50 bin TL seviyesinin üzerine çıkabileceği ve çalışanlarla emekliler arasındaki gelir farkının azaltılabileceği değerlendiriliyor.
Önemli not: 25 bin 153 TL'lik tutar bir zam kararı veya kesinleşmiş ödeme değil, gündeme getirilen bir öneri ve hesaplama olarak değerlendirilmeli.
