Türkiye’nin batı Akdeniz bölgesinde yer alan Isparta, bugün “güller diyarı” olarak biliniyor. Ancak tarihî süreçte bu bölgenin adı ve statüsü Osmanlı İmparatorluğu döneminde farklı biçimlerde yer almaktadır.

Osmanlı İmparatorluğu’nda Resmî Adı: Hamidabad

Osmanlı idari kayıtlarında Isparta şehri, uzun süre “Hamidabad” veya “Hamideli” olarak anılmıştır. Bu isimler, bölgenin Osmanlı dönemindeki sancak merkezi olarak tanımlanmasında kullanılmıştır.

Bu adlandırma, özellikle 19. yüzyıl ve öncesi Osmanlı belgelerinde Isparta’nın bulunduğu sancak için geçerliydi. Ayrıca bölge, merkezi Kütahya olan Anadolu Eyaleti'ne bağlı sancaklardan biriydi ve Tanzimat dönemine kadar bu yapısal özellik devam etti.

Günlük ve Yerel Kullanımda Isparta

Resmî kayıtlarda “Hamidabad” kullanılsa da, halk arasında ve yerel kaynaklarda şehir merkezi için genel olarak Isparta ismi yer alıyordu. Osmanlı döneminde hazırlanan tahrir defterleri ve yerleşme belgelerinde bu isim farklı biçimlerde de (ör. Isparada, Separde) geçmektedir.

Bu durum, adın yerel kullanım ile resmi idari terimler arasında farklılıklar taşıdığını göstermektedir.

Adın Kökeni ve Anlamı

Isparta adının kökeniyle ilgili tarihçiler arasında farklı görüşler bulunmaktadır:

  • Antik dönem kaynaklarında bölgede “Baris” veya “Saporda” gibi isimler geçtiği bilinmektedir.

  • Osmanlı öncesi dönemde de bu eski isimlerin halk arasında farklı telaffuzlarla yaşadığı kabul edilir.

Osmanlı İdaresindeki Statü

Osmanlı Devleti döneminde Isparta:

  • Anadolu Eyaleti içinde sancak merkezi olarak idari bir rol üstlendi,

    1. yüzyıl sonlarına doğru Konya Vilayeti’ne bağlı Hamit Sancağı’nın merkezi oldu.

Bu durum, bölgenin Osmanlı idari yapısındaki önemini yansıtır.

Dönem Kullanılan Ad
Osmanlı Resmî Kayıtları Hamidabad / Hamideli (Encyclopedia Britannica)
Halk ve Yerel Kaynaklar Isparta (çeşitli biçimlerde de geçer) (library.kab.ac.ug)
Antik Çağ Kaynakları Baris, Saporda vb. (Vikipedi)

Osmanlı döneminde Isparta şehrinin resmi isimlendirmesinde “Hamidabad” ağırlıklı olarak kullanılmış, ancak yerel ve günlük kullanımda Isparta adı yaygın şekilde yer almıştır. Bu isim değişimi, şehrin hem idari hem de kültürel tarihini şekillendiren önemli bir süreç olarak tarih sahnesinde yerini korumaktadır.

Diğer Güncel Isparta Haberler için tıklayın

Kaynak: HABER MERKEZİ