EYT düzenlemesinin ardından kapsam dışında kalan ve kamuoyunda “bir günle 17 yıl geç emeklilik” olarak ifade edilen mağduriyeti yaşayan binlerce vatandaşın gözü Ankara’ya çevrildi. 2000–2008 yılları arasında SGK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı girişi olanlar için kademeli emeklilik beklentisi giderek artarken, yaş ve prim şartlarını içeren olası tablolar yeniden gündeme geldi.
8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanların EYT ile emeklilik hakkı kazanmasının ardından, 9 Eylül 1999 ve sonrası işe başlayanlar için emeklilik yaşının kadınlarda 58, erkeklerde 60’a; prim gününün ise 7 bin güne yükselmesi tepkilere yol açmıştı. Bu farkın giderilmesi için kademeli emeklilik talepleri Meclis gündemindeki yerini koruyor.
Kademeli Emeklilik Nedir?
Kademeli emeklilik; sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve prim gün sayısının aşamalı olarak belirlenmesini öngören bir sistem olarak tanımlanıyor. Amaç, 1999 sonrası işe girenlerle EYT kapsamındakiler arasında oluşan keskin farkı yumuşatmak.
Torba Yasada Var mı?
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce yaptığı açıklamalarda kademeli emeklilik konusunda şu an yürütülen resmi bir çalışma olmadığını belirtmişti. Ancak siyasi kulislerde konu sıcaklığını koruyor.
CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından Meclis’e sunulan yasa teklifi, beklentileri yeniden artırdı. Hazırlıkları süren ve “2. Torba Yasa” olarak anılan düzenlemede ev hanımlarına emeklilik ve Bağ-Kur prim gün sayısının 9 binden 7 bin 200’e düşürülmesi gibi başlıklar bulunuyor. Kademeli emekliliğin bu pakete eklenip eklenmeyeceği ise önümüzdeki süreçte netleşecek.
2000–2008 Girişliler İçin Masadaki Olası Tablo
Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) ve uzmanların üzerinde durduğu, yasa teklifi olarak da sunulan beklenti tablolarına göre kabul edilmesi halinde yaş ve prim şartları şu şekilde kademelendirilebilir:
· 1999–2000 girişliler:
Kadın 43, erkek 45 yaş – 6.250/6.400 gün
· 2001–2002 girişliler:
Kadın 43–45, erkek 45–47 yaş – 6.400–6.550 gün
· 2003–2004 girişliler:
Kadın 44–47, erkek 46–49 yaş – 6.550–6.700 gün
· 2005–2006 girişliler:
Kadın 46–49, erkek 48–51 yaş – 6.700–6.850 gün
· 2007–2008 girişliler:
Kadın 48–51, erkek 50–53 yaş – 6.925–7.000 gün
(Bu tablo beklenti ve tekliflere dayanmakta olup henüz yasalaşmış bir düzenleme değildir.)
Alternatif Formüller de Gündemde
Kademeli emeklilik dışında, kısmi emeklilik ve yıpranma payı seçenekleri de erken emeklilik arayanlar için öne çıkıyor. 2000–2008 arası girişliler, 4.500 gün prim ve belirli bir yaş şartıyla yaştan emekli olabiliyor. Ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanlar ise yıpranma payı sayesinde daha erken emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Son Durum
Sosyal güvenlik uzmanlarına göre EYT sonrası oluşan dengenin yeniden sağlanması için kademeli emeklilik kaçınılmaz hale geldi. 2000 sonrası sigortalılar için 48–50–52 gibi yaşlarda yeni bir formülün hayata geçirilip geçirilmeyeceği, önümüzdeki dönemde Meclis’te atılacak adımlarla netleşecek. Gözler, torba yasa görüşmelerine çevrilmiş durumda.
