Emeklilik sistemi açısından 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasındaki dönem, milyonlarca çalışanın emeklilik hesabında önemli bir yere sahip. Bu iki tarih arasında yaklaşık 9 yıllık bir dönem bulunurken, 2008 sonrasında uygulanan sistemde prim günü ve yaş şartları yeniden değişti. Kademeli emeklilik talebi de özellikle bu geçiş döneminde bulunan çalışanların emeklilik şartları üzerinden gündemde kalmaya devam ediyor.

Türkiye'de emeklilik şartları, kişinin ilk sigorta giriş tarihine göre belirleniyor. Bu nedenle aynı yaşta olan iki kişinin, yalnızca sigorta başlangıç tarihleri farklı olduğu için farklı emeklilik koşullarına tabi olması mümkün.

1999 ile 2008 arasındaki 9 yıl neden önemli?

Sosyal Güvenlik Kurumu'nun mevcut kurallarına göre 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez 4/a kapsamında sigortalı olanlar için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı uygulanıyor.

Bu kişiler için iki farklı prim seçeneği bulunuyor. Birinci seçenekte kadın ve erkek için yaş şartının yanı sıra 7.000 prim günü gerekiyor. İkinci seçenekte ise yine kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartıyla birlikte 25 yıllık sigortalılık süresi ve en az 4.500 prim günü aranıyor.

Dolayısıyla bu dönem için “1999'dan 2008'e kadar herkes aynı şartlara sahip” demek de, “her yıl farklı bir emeklilik yaşı var” demek de mevcut 4/a kurallarını tam olarak yansıtmıyor.

Asıl önemli değişiklik 30 Nisan 2008 sonrasında başlıyor.

2008 sonrasında prim şartı 7.200 güne çıkıyor

30 Nisan 2008 sonrasında ilk kez 4/a kapsamında sigortalı olanlar için 5510 sayılı Kanun kapsamındaki sistem uygulanıyor.

Bu grupta, 1 Ocak 2036'ya kadar kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş ve 7.200 prim günü şartı bulunuyor. 2036'dan itibaren ise 7.200 gün şartının tamamlandığı döneme göre emeklilik yaşı kademeli olarak yükseliyor.

SGK'nın yayımladığı tabloya göre kadınlarda emeklilik yaşı 2036'dan itibaren 59, 2038'den itibaren 60, 2040'tan itibaren 61, 2042'den itibaren 62, 2044'ten itibaren 63, 2046'dan itibaren 64 ve 2048'den itibaren 65 yaşa kadar çıkıyor.

Erkeklerde ise yaş 2036'dan itibaren 61, 2038'den itibaren 62, 2040'tan itibaren 63, 2042'den itibaren 64 ve 2044'ten itibaren 65 olarak uygulanıyor. 2048'den itibaren kadın ve erkek için yaş şartı 65'te eşitleniyor.

Emeklilik hesabındaki temel fark

İlk sigorta dönemi Yaş şartı Prim şartı
8 Eylül 1999–30 Nisan 2008 Kadın 58, erkek 60 7.000 gün
8 Eylül 1999–30 Nisan 2008 Kadın 58, erkek 60 4.500 gün + 25 yıl sigortalılık
1 Mayıs 2008–31 Aralık 2035 Kadın 58, erkek 60 7.200 gün
2036 sonrası Günün tamamlandığı tarihe göre kademeli yaş 7.200 gün

Bu nedenle 1999 ile 2008 arasındaki 9 yıllık dönem, özellikle emeklilik hesabında hangi mevzuatın uygulanacağını belirleyen kritik bir sınır oluşturuyor.

Peki kademeli emeklilik neden yeniden gündemde?

Kademeli emeklilik talebi, özellikle EYT düzenlemesinin ardından 8 Eylül 1999 sonrasında sigorta başlangıcı bulunan kişilerin emeklilik koşulları üzerinden gündemde kalıyor.

TBMM kayıtlarında da bu konuda çeşitli kanun teklifleri bulunuyor. Örneğin 5 Aralık 2024'te sunulan bir kanun teklifinde, sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında olan kişilerin emeklilik, prim ve yaş şartlarının kademeli uygulanması amaçlanıyor. Teklifin TBMM'deki mevcut durumu ise komisyonda.

Bunun yanında 2023 yılında sunulan başka bir kanun teklifinde de 8 Eylül 1999 sonrasında ilk kez sigortalı olanların yaş sınırına takılmadan kademeli biçimde yaşlılık aylığına hak kazanmasına yönelik düzenleme önerilmişti. Bu teklifin de TBMM kayıtlarındaki durumu komisyonda görünüyor.

1999–2008 arasında sigortalı olanlar için mevcut durum ne?

Bugün itibarıyla 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında ilk kez 4/a kapsamında sigortalı olanlar için SGK'nın yayımladığı mevcut şartlar geçerli.

Bu nedenle yalnızca “1999 sonrası sigorta girişi olan herkes kademeli emeklilik bekliyor” şeklinde tek bir tablo üzerinden değerlendirme yapmak doğru değil. Emeklilik hesabında;

  • ilk sigorta tarihi,

  • 4/a, 4/b veya 4/c kapsamı,

  • toplam prim günü,

  • sigortalılık süresi,

  • yaş,

  • bazı durumlarda özel emeklilik hükümleri

birlikte dikkate alınıyor.

Özellikle 4/b kapsamındaki Bağ-Kur'lular ve 4/c kapsamındaki kamu görevlileri için şartlar 4/a çalışanlardan farklı olabiliyor. SGK'nın güncel bilgilendirmelerinde 8 Eylül 1999–30 Nisan 2008 dönemindeki 4/b ve 4/c sigortalıları için de farklı prim ve hizmet koşulları yer alıyor.

9 yıllık farkın asıl önemi burada ortaya çıkıyor

1999 ile 2008 arasındaki dönem, tek başına “9 yıl daha erken veya geç emeklilik” anlamına gelmiyor.

Buradaki 9 yıllık fark, emeklilik hesabında farklı mevzuat dönemlerinin devreye girdiği tarih aralığını ifade ediyor.

8 Eylül 1999–30 Nisan 2008 arasında ilk kez sigortalı olan 4/a çalışanlarında 7.000 gün veya 4.500 gün + 25 yıl sigortalılık seçenekleri bulunurken, 1 Mayıs 2008 sonrasında sisteme girenlerde temel prim şartı 7.200 güne yükseliyor. Ayrıca 2036'dan itibaren yaş şartları da kademeli olarak artırılıyor.

Bu nedenle kademeli emeklilik tartışmalarının merkezinde yalnızca yaş değil, sigorta başlangıç tarihi ile prim gününün birlikte değerlendirilmesi bulunuyor.

1 milyon TL’nin sessiz kazancı: Bir ayda 30 bin TL sınırına dayandı

Emeklinin cebine girecek para şimdiden hesaplandı: 23 bin 552 TL’den 25 bin 671 TL’ye

Muhabir: HARUN YÜCETAŞ