Güncel haritalarda Şanlıurfa için eski sistemdeki gibi “kaçıncı derece deprem bölgesi” tanımlaması kullanılmıyor. Kent çevresindeki diri faylar arasında ise Bozova Fayı dikkat çekiyor.
Şanlıurfa’nın Eyyübiye ilçesine bağlı Pınarbaşı mevkisinde 24 Eylül 2026 sabahı saat 10.40’ta 5,4 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Kandilli Rasathanesi depremin derinliğini 5,5 kilometre olarak ölçerken, AFAD da büyüklüğü 5,4 olarak açıkladı. Sarsıntı Şanlıurfa’nın yanı sıra Diyarbakır, Adıyaman ve Gaziantep’te de hissedildi.
Depremin ardından Şanlıurfa’nın deprem tehlikesi, kent çevresindeki faylar ve hangi ilçelerin dikkat çektiği merak konusu oldu.
Şanlıurfa kaçıncı derece deprem bölgesi?
Şanlıurfa için güncel resmi deprem değerlendirmesinde “1., 2., 3. veya 4. derece deprem bölgesi” şeklinde bir sınıflandırma bulunmuyor.
AFAD’ın 2019 yılında yürürlüğe giren Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nda eski deprem bölgeleri haritasından farklı olarak tehlike, en büyük yer ivmesi değerleri üzerinden gösteriliyor. Bu nedenle Şanlıurfa’yı yalnızca “3. derece deprem bölgesi” şeklinde tanımlamak güncel haritanın kullanımına uygun değil.
Ayrıca deprem tehlikesi il sınırları içerisinde de değişiklik gösterebiliyor. Bu nedenle bir kentin tamamını tek bir dereceyle değerlendirmek yerine zemin özellikleri, yerleşim yeri, yapıların durumu ve yakınındaki aktif faylar birlikte ele alınıyor.
Şanlıurfa’da fay hattı var mı?
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü’nün (MTA) 2026 tarihli Türkiye Diri Fay Haritası, Türkiye’deki diri fayların güncel durumunu ortaya koyuyor.
Şanlıurfa çevresinde de aktif tektonik yapılar bulunuyor. Bunlar arasında özellikle Bozova Fayı öne çıkıyor. MTA kaynaklı çalışmalarda Bozova Fayı’nın kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzandığı ve Bozova çevresinden geçtiği belirtiliyor.
Şanlıurfa’da hangi ilçeler deprem açısından dikkat çekiyor?
Diri faylar açısından Şanlıurfa’da özellikle Bozova ilçesi öne çıkıyor. MTA’nın diri fay verilerinde Bozova Fayı’nın ilçe çevresindeki uzanımı görülüyor.
Ancak bir ilçenin yakınında diri fay bulunması, o ilçenin tamamının aynı deprem tehlikesine sahip olduğu anlamına gelmiyor. Deprem tehlikesinin değerlendirilmesinde fayın konumunun yanı sıra zeminin özellikleri ve yapıların dayanıklılığı da önem taşıyor.
Deprem tehlikesi ile deprem riski aynı şey değil
Şanlıurfa’nın deprem durumunu değerlendirirken “tehlike” ve “risk” kavramlarını birbirinden ayırmak gerekiyor.
Deprem tehlikesi, belirli bir bölgede deprem kaynaklı yer hareketinin meydana gelme olasılığıyla ilgilidir. Deprem riski ise insanların, yapıların ve ekonomik değerlerin bu tehlikeden ne ölçüde etkilenebileceğini ifade eder.
Bu nedenle yalnızca bir fay hattının bulunmasına bakılarak herhangi bir ilçe veya mahalle için kesin biçimde “riskli” ya da “risksiz” değerlendirmesi yapmak doğru değildir. Şanlıurfa'nın deprem tehlikesini değerlendirmek isteyenler için AFAD’ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası ve MTA’nın Türkiye Diri Fay Haritası temel resmi kaynaklar arasında yer alıyor.
