Projeyle, deprem dalgalarının seyir halindeki trenlere ulaşmasından önce uyarı verilerek trenlerin otonom frenleme mekanizmalarının devreye girmesi için kritik sürenin artırılması hedefleniyor.
SDÜ Kalite Koordinatörlüğünden Öğr. Gör. Dr. Ferhat Çeçen yürütücülüğünde hayata geçirilecek 24 ay süreli proje kapsamında, demiryolu ulaşımında deprem kaynaklı risklerin azaltılması amacıyla yerli bir erken uyarı sistemi geliştirilecek.
RAYLAR İLK KEZ “SİSMİK DALGA KILAVUZU” OLARAK KULLANILDI
Projenin temelleri, SDÜ Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinasyon Birimi desteğiyle gerçekleştirilen çalışmalarla atıldı. Bu çalışmalar kapsamında dünyada ilk olma özelliği taşıyan özgün bir demiryolu deprem erken uyarı sistemi geliştirildi.
Pilot saha çalışmalarında demiryolu rayları, dünyada ilk kez “sismik dalga kılavuzu” olarak kullanıldı. Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde yapılan ölçümlerde sistem, meydana gelen 39 farklı depremi, bölgedeki konvansiyonel geniş bant sismik ölçüm istasyonlarına kıyasla 18 saniyeye varan daha erken sürelerde algıladı.
HEM DEPREMİ ALGILAYACAK HEM DE DEMİRYOLUNU İZLEYECEK
Sistemin temelini, demiryolu raylarına doğrudan entegre edilen düşük maliyetli hassas ivmeölçer modülleri oluşturuyor. Raylar boyunca daha hızlı ilerleyen sismik dalgalardan yararlanan sistem sayesinde, deprem erken uyarısının yanı sıra demiryolu ağının yapısal durumu ile demiryolu araçlarının uygunluğunun da 7 gün 24 saat izlenmesi planlanıyor.
Konvansiyonel deprem ölçüm istasyonlarına göre yaklaşık onda bir maliyetle kurulabilen sistemin yaygınlaştırılmasıyla demiryolu güvenliğine önemli katkı sağlanması amaçlanıyor.
HEDEF: SIFIR YANLIŞ ALARM, SIFIR KAÇIRILAN ALARM
TÜBİTAK desteğiyle yürütülecek 24 aylık proje kapsamında teknolojinin olgunluk seviyesinin yükseltilmesi, “sıfır yanlış alarm” ve “sıfır kaçırılan alarm” odaklı karar algoritmalarının geliştirilmesi ve sistemin daha geniş bir coğrafyada pilot olarak uygulanması hedefleniyor.
Deprem anında erken uyarının sağlanmasıyla trenlerin güvenli şekilde durabilmesi için gerekli sürenin artırılması ve böylece olası depremlerde demiryolu ulaşımında meydana gelebilecek can ve mal kayıplarının en aza indirilmesine katkı sunulması amaçlanıyor.
ULUSAL DEMİRYOLU AĞININ SİSMİK DAYANIKLILIĞI ARTIRILACAK
Projenin başarılı şekilde tamamlanmasıyla yerli erken uyarı teknolojisinin demiryolu ağında yaygınlaştırılması ve Türkiye’nin ulusal demiryolu altyapısının depremlere karşı dayanıklılığının artırılması hedefleniyor.
Projede yürütücü Öğr. Gör. Dr. Ferhat Çeçen’in yanı sıra Prof. Dr. Mehmet Saltan, Prof. Dr. Bekir Aktaş, Dr. Öğr. Üyesi Ömer Faruk Acar ve TCDD İnşaat Mühendisi ve Yol Bakım Onarım Şefi Erdal Melemez araştırmacı olarak görev alacak. Projenin danışmanlığını ise SDÜ Deprem ve Jeoteknik Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Çağlayan Balkaya üstlenecek.
