Tarlada başlayan sebze ve meyvenin fiyat yolculuğu, hale ve ardından market rafına ulaştığında önemli ölçüde değişebiliyor. Son veriler, özellikle bazı ürünlerde üretici ile tüketici arasında oluşan farkın dikkat çekici boyutlara ulaştığını gösteriyor.
Fiyatın nasıl değiştiğini görmek için en çarpıcı örneklerden biri havuç oldu.
Havuçta rakamlar dikkat çekiyor
Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin (TZOB) Temmuz 2026 verilerine göre havuç, üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürün oldu.
Üreticide kilogramı 11 TL olan havuç, markette 61,73 TL'ye kadar çıktı. Böylece iki fiyat arasındaki fark yüzde 461,2 olarak hesaplandı.
Ancak ürünün tarladan markete giden yolunda bir de hal aşaması bulunuyor.
15 Eylül 2026 tarihli verilere göre Türkiye genelindeki 18 halden derlenen fiyatlarda havucun ortalama toptan fiyatı 20,83 TL/kg seviyesinde bulunuyor. Aynı verilerde fiyatların 5 TL ile 50 TL arasında değiştiği görülüyor.
Bu rakamlar, havucun fiyatının yalnızca tek bir aşamada değişmediğini gösteriyor:
Üretici: 11 TL
Hal: Ortalama 20,83 TL
Market: 61,73 TL'ye kadar
Burada önemli bir ayrıntı var: Üretici ve market rakamı TZOB'un Temmuz 2026 verisine, hal rakamı ise 15 Eylül 2026 tarihli günlük verilere dayanıyor. Bu nedenle üç rakam aynı günün fiyatları olarak değerlendirilmemeli.
En büyük fark nerede oluşuyor?
Rakamlar, havuç örneğinde üretici ile market arasındaki makasın hal fiyatından market fiyatına geçişte de ciddi şekilde açıldığını gösteriyor.
Ancak bu farkın tamamını yalnızca market kârı olarak değerlendirmek doğru değil. Ürün tarladan çıktıktan sonra taşıma, işçilik, paketleme, depolama, fire, komisyon ve diğer ticari giderler de fiyatın oluşumunda rol oynuyor.
Nitekim Antalya'da sebze ve meyvelerin tarladan tezgaha ulaşana kadar hal, paketleme, işçilik ve nakliye gibi çeşitli aşamalardan geçtiği ve bu maliyetlerin fiyatı yükseltebildiği belirtiliyor.
Hal fiyatı neden market fiyatıyla aynı değil?
Hal fiyatı ile market fiyatı aynı şey değil.
Hal, ürünün toptan ticaretinin yapıldığı aşamalardan biri. Market fiyatına gelindiğinde ise ürünün tüketiciye ulaşması için yeni maliyetler ortaya çıkıyor.
Üstelik hal fiyatlarında da tek bir rakam bulunmuyor. Ürünün kalitesi, çeşidi, arz miktarı ve o günkü piyasa koşullarına göre fiyatlar değişebiliyor.
Örneğin Antalya Toptancı Hali'nin 15 Eylül tarihli listesinde domates 20-50 TL, biber 30-90 TL, patates ise 25-50 TL aralığında yer aldı.
Tüketici için önemli olan son halka
Tarladan market rafına uzanan fiyat zincirinde tek bir rakama bakmak yerine ürünün hangi aşamada ne kadar değiştiğine bakmak, fiyatın neden yükseldiğini anlamak açısından daha sağlıklı bir tablo ortaya çıkarıyor.
Havuç örneğinde üreticide 11 TL olan kilogram fiyatının, markette 61,73 TL'ye kadar çıkması, aradaki zincirin tüketici fiyatı üzerindeki etkisini açıkça ortaya koyuyor.
Tarlada başlayan fiyat, hal aşamasında değişiyor; markete ulaştığında ise taşıma, işçilik, paketleme, fire ve diğer giderlerin de etkisiyle tüketicinin karşısına çok farklı bir rakam çıkabiliyor.
Not: Fiyatlar ürün çeşidine, kaliteye, bölgeye ve tarihe göre değişebilir. Haberde kullanılan üretici-market verileri TZOB'un Temmuz 2026 çalışmasına, hal verileri ise 15 Eylül 2026 tarihli piyasa verilerine dayanmaktadır.
