Dar gelirli ailelere yönelik olacak şekilde düzenlenen yeni sosyal destek modeli için çalışmalar hız kazandı. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) kapsamında il ve ilçe bazında ihtiyaç analizleri devam ediyor.
3,7 milyon hane için yeni sosyal destek modeli
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yaklaşık iki yıldır üzerinde çalışılan GETAD'ın amacı, düşük gelirli hanelerin gelir durumunu ve ihtiyaçlarını daha kapsamlı şekilde değerlendirerek sosyal destek mekanizmasını yeniden yapılandırmak.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sistem için 14 farklı kurumla çalışma yürütüldüğünü, önceki dönemde simülasyon çalışmalarının yapıldığını ve 2026 yılında pilot uygulamaların başlatıldığını açıklamıştı. Bakanlık, sistemin 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasını hedefliyor.
Bakanlığın 2024-2028 Stratejik Planı'nda GETAD kapsamında 2027 yılı için 3,7 milyon haneye ulaşılması performans hedefi olarak yer alıyor.
Her aileye aynı destek verilmeyecek
Yeni sistemin en çok konuşulan taraflarından biri, dar gelirli bütün hanelere aynı tür ve miktarda yardım yapılmasının planlanmaması.
Güncel çalışmalarda il ve ilçe bazında etki analizleri yürütülüyor. Bu analizlerle bölgelerdeki hanelerin hangi alanlarda daha fazla desteğe ihtiyaç duyduğunun belirlenmesi amaçlanıyor. Çalışmanın ekim ayında tamamlanmasının beklendiği bildiriliyor.
Bu nedenle ilerleyen dönemde desteklerin;
-
kira ve barınma,
-
gıda,
-
ısınma,
-
enerji
gibi farklı ihtiyaç alanlarına göre şekillenmesi gündemde.
Örneğin yaşam maliyetlerinin ve kira giderlerinin daha yüksek olduğu bir bölgede barınma ihtiyacı öne çıkarken, farklı bir bölgede enerji veya ısınma giderleri daha belirleyici olabilir. Ancak hangi ilde hangi desteğin uygulanacağı henüz kesinleşmiş değil.
Sadece hanenin kazancına bakılmayacak
GETAD'ın mevcut sosyal yardım sistemlerinden ayrışması beklenen bir diğer yönü ise hane merkezli değerlendirme yapılması.
Bakan Göktaş'ın açıklamasına göre model hazırlanırken hanede yaşayan kişilerin özellikleri de hesaba katılacak. Buna göre hane içerisindeki fertlerin durumları değerlendirilerek belirli bir gelir seviyesine ulaşılmasını sağlayacak bir destek mekanizması oluşturulması planlanıyor.
“Vatandaşlık maaşı” ne kadar olacak?
GETAD hakkında en çok merak edilen konulardan biri de aylık ödeme miktarı.
Ancak şu aşamada kamuoyuna açıklanmış kesin bir GETAD ödeme tutarı bulunmuyor. Aynı şekilde herkes için geçerli olacak kesin bir gelir sınırı veya tek tip aylık ödeme rakamı da açıklanmış değil.
Başvurular ne zaman başlayacak?
GETAD'ın 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedefleniyor. Fakat başvuru tarihine ilişkin kesin bir takvim henüz açıklanmış değil.
Aynı şekilde kimlerin kesin olarak hak sahibi olacağı, başvuruların hangi kanal üzerinden alınacağı ve desteklerin hangi tarihte ödenmeye başlayacağına ilişkin nihai düzenlemelerin tamamlanması bekleniyor.
2027 için sosyal destek bütçesi 505,2 milyar TL
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 2027 yılında vatandaşlara doğrudan ulaştırılacak sosyal destek harcamalarının önemli bir bölümünü oluşturan cari transferler için 505 milyar 270 milyon 406 bin TL seviyesinde ödenek öngörüldüğünü açıkladı.
Ancak bu rakamın tamamının GETAD için ayrılmış bir bütçe olmadığı özellikle belirtilmeli. Söz konusu tutar, Bakanlığın farklı sosyal hizmet ve yardım modellerine yönelik cari transferlerini kapsıyor.
Vatandaşların şu anda bilmesi gereken 5 önemli nokta
1. Hedef: GETAD'ın 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması planlanıyor.
2. 3,7 milyon hane: Bakanlığın stratejik planında 2027 için GETAD kapsamında 3,7 milyon haneye ulaşılması performans hedefi bulunuyor.
3. Tek tip ödeme yok: Desteklerin hane yapısı ve bölgesel ihtiyaçlara göre farklılaştırılması planlanıyor.
4. Kesin ödeme tutarı yok: Henüz resmî olarak açıklanmış tek bir “vatandaşlık maaşı” miktarı bulunmuyor.
5. Başvuru tarihi belli değil: GETAD için vatandaşların kullanabileceği kesin başvuru takvimi henüz açıklanmış değil.
GETAD'da gözler 2027 hazırlıklarında
“Vatandaşlık maaşı” olarak bilinen GETAD'da çalışmalar artık uygulamanın nasıl şekilleneceğine odaklanmış durumda. İl ve ilçe bazındaki analizlerin tamamlanmasıyla hangi bölgelerde hangi ihtiyaçların öne çıktığının daha net ortaya konulması bekleniyor.
Sistemin 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılması hedeflenirken, 3,7 milyon hane rakamı mevcut stratejik plandaki performans hedefini ifade ediyor. Vatandaşların alacağı destek miktarı, gelir kriterleri ve başvuru şartları ise yapılacak nihai düzenlemeler sonrasında kesinleşecek.
Vatandaşlık Maaşı Nedir? Kimler Başvurabilir?
Dar Gelirli Aileler Vatandaşlık Maaşı Alabilecek!
