Dünya Astım Günü kapsamında yapılan açıklamada, astım hastalığının doğru tanı, düzenli tedavi ve bilinçli kullanım ile kontrol altına alınabileceği vurgulandı. Astımın, akciğerlerde mikrobik olmayan iltihaplanma sonucu gelişen ve hava yollarında daralmaya yol açan kronik bir hastalık olduğu belirtilirken, en sık görülen belirtilerin nefes darlığı, hırıltı, göğüste baskı hissi ve öksürük olduğu ifade edildi.
Yetkililer, astım tanısında hastalık öyküsünün dikkatle sorgulanmasının yanı sıra solunum fonksiyon testleriyle hava yolu daralmasının gösterilmesinin büyük önem taşıdığını belirtti.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada yaklaşık 350 milyon astım hastası bulunduğu ve her yıl 400 binden fazla kişinin astıma bağlı nedenlerle hayatını kaybettiği aktarıldı. Türkiye’de ise her 10 çocuktan birinin astım hastası olduğu ve 2024 yılında 1.300’den fazla ölümün bu hastalıkla ilişkili olduğu kaydedildi.
Eğitim ve farkındalık çalışmaları sürüyor
Sağlık Bakanlığı’nın, Türk Toraks Derneği ve Türkiye Ulusal Allerji ve Klinik İmmünoloji Derneği iş birliğiyle her yıl Dünya Astım Günü’nde farkındalık ve eğitim etkinlikleri düzenlediği bildirildi. Bu yılki temanın ise “Astım kontrolü, kortizonlu nefes açıcılarla mümkün” olarak belirlendiği açıklandı.
Bu kapsamda eczacılar, eczane teknisyenleri, hemşireler ve diğer sağlık çalışanları ile hastalara yönelik çevrim içi eğitim toplantılarının planlandığı, özellikle inhaler ilaçların doğru kullanımı ve tedavideki kritik rolüne dikkat çekileceği ifade edildi.
Tedavide temel hedef: Kontrol ve yaşam kalitesini artırmak
Astım tedavisinin temel amacının hastalık belirtilerini kontrol altına almak, atakları önlemek ve hastaların günlük yaşamlarını kısıtlanmadan sürdürebilmelerini sağlamak olduğu belirtildi. Bunun için yalnızca ilaç kullanımının yeterli olmadığı, doğru inhaler tekniği, düzenli kullanım ve tetikleyicilerden uzak durmanın da önemli olduğu vurgulandı.
Güncel rehberlere göre, özellikle 12 yaş üzeri hastalarda yalnızca kısa etkili ve kortizon içermeyen nefes açıcıların tek başına kullanılmasının önerilmediği, bu ilaçların hastalığın temelindeki iltihabı tedavi etmediği ifade edildi. Tedavide esas yaklaşımın kortizon içeren inhaler ilaçlar olduğu belirtildi.
İnhaler ilaçların doğru teknikle kullanılmasının tedavi başarısını doğrudan etkilediği, yanlış kullanımın ise ilacın akciğerlere ulaşmasını engelleyerek etkinliği azalttığı kaydedildi. Ayrıca bu ilaçların kullanımından sonra ağız ve boğazın su ile çalkalanmasının önemli olduğu hatırlatıldı.
Astım kontrolünde yaşam tarzı etkili
Astım kontrolünün sağlanabilmesi için ilaçların düzenli kullanımının yanı sıra sigaradan uzak durulması, düzenli egzersiz yapılması, sağlıklı beslenme ve çevresel tetikleyicilerden kaçınılması gerektiği ifade edildi. Solunum yolu enfeksiyonları, alerjenler, sigara dumanı ve kimyasal maruziyetlerin astım ataklarını artırabileceği belirtildi.
Eğitim en önemli basamak
Astım yönetiminde eğitimin en az tedavi kadar önemli olduğu vurgulanarak, hastaların hastalık hakkında bilinçlendirilmesinin, ilaçların doğru kullanımı ve atak yönetimi konusunda bilgi sahibi olmalarının kritik olduğu ifade edildi.
Sağlık yetkilileri, aile hekimlerinin kayıtlı astım hastalarını Hastalık Yönetim Platformu üzerinden düzenli olarak izleyeceğini belirterek, vatandaşları eğitim faaliyetlerine katılmaya ve güncel bilgilere resmi kurumların internet sitelerinden ulaşmaya davet etti.