Ülkemizde güncel sigara fiyatlarının, gerçek ekonomik maliyetler dikkate alındığında son derece düşük kaldığı ve bu durumun sigara bırakmayı teşvik etmekte yetersiz olduğu yönünde önemli uyarılar yapıldı.
Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, Yeşilay tarafından hazırlanan çalışmaya dikkat çekerek, sigaranın Türkiye ekonomisine yıllık maliyetinin yaklaşık 24 milyar dolar olduğunu açıkladı. Ergüder, bu rakamın yalnızca görünen maliyetleri kapsadığını, dolaylı giderler, iş gücü kaybı, hastalık ve işsizlik maliyetleri eklendiğinde toplam yükün çok daha yukarılara çıkabileceğini ifade etti.
Sigaranın neden olduğu ekonomik kaybın tam olarak hesaplanamadığını belirten Ergüder, “Sigaraya bağlı hastalıklar için ne kadar harcama yaptığımızı, yurt dışından getirilen ilaçlara ne kadar ödeme yapıldığını net olarak hesaplayamıyoruz. Bunlar maliyetin görünmeyen ama çok ağır kalemleri” dedi.
Sigarayla Mücadelede En Etkili Araç: Fiyat Politikası
Sigarayla mücadelede en etkili kurumun Hazine ve Maliye Bakanlığı olduğunu vurgulayan Ergüder, 2008–2012 yılları arasında sigara fiyatlarına yapılan yüksek oranlı zamların hem tüketimi azalttığını hem de kamu gelirlerini artırdığını hatırlattı. Bu dönemde tütün kullanımında yüzde 14’lük bir düşüş yaşandığını belirten Ergüder, fiyat artışlarının tüketim üzerindeki etkisine dikkat çekti.
Sigara fiyatlarının yüzde 10 artmasının tüketimi yaklaşık yüzde 8 oranında azalttığını söyleyen Ergüder, 2013 yılından sonra sigara fiyatlarının satın alma gücüne paralel şekilde artırılmadığını, bu nedenle Türkiye’nin bugün OECD ve Avrupa ülkeleri arasında sigaranın en ucuz satıldığı ülkelerden biri haline geldiğini dile getirdi. Bu durumun, sigara kullanım oranlarının düşürülememesinin temel nedenlerinden biri olduğunu ifade etti.
“Türkiye’de Bir Paket Sigara En Az 300 TL Olmalı”
İngiltere’de bir paket sigaranın 15 sterlin (yaklaşık 874 TL) olduğunu, buna karşılık bir pidenin 7 sterline (yaklaşık 407 TL) satıldığını örnek veren Ergüder, Türkiye’de ise bir pide fiyatına üç paket sigara alınabildiğini söyledi. Bu tablonun, fiyat politikasındaki dengesizliği açıkça ortaya koyduğunu belirtti.
Çok uluslu tütün şirketlerinin, sigaraya zam yapılması halinde enflasyonun ve kaçakçılığın artacağı yönünde baskı oluşturduğunu aktaran Ergüder, Maliye Bakanlığı’nda yapılan bilimsel çalışmalarda 2002–2019 yılları arasında sigara fiyatları ile enflasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını da vurguladı.
Dünya genelinde bir paket sigaranın yaklaşık 5 litre benzin fiyatına eşdeğer kabul edildiğini hatırlatan Ergüder, bu hesaplama esas alındığında Türkiye’de bir paket sigaranın en az 300 TL olması gerektiğini ifade etti.
