Dünya tarihinde yamyamlık; zorunluluk, ritüel veya cezalandırma gibi pek çok farklı nedenle karşımıza çıksa da, Anadolu coğrafyasında bu konudaki en çarpıcı iddialardan biri Van’ın Çatak ilçesinden geliyor. Çatak merkezine 81 kilometre uzaklıktaki Bahçıvan Mahallesi, çevre köyler tarafından hala "Mirovharan" (İnsan Yiyenler) köyü olarak anılıyor.
1500 Yıllık Bir Sır: Mirovhar Topluluğu Efsaneye göre, yaklaşık 1000 ila 1500 yıl önce Çatak Suyu çayının karşı yamaçlarında yaşayan bu topluluk, dış görünüş itibarıyla sıradan insanlardan farksızdı. Ancak Bahçıvan köyünde bulunan ve bu topluluğa ait olduğu söylenen 40’tan fazla taş yapı kalıntısı, yerleşimin somut izlerini günümüze taşıyor. Sözlü kaynaklar, bu topluluğun ne Müslüman ne de herhangi bir semavi dine mensup olmadığını belirtiyor.
Çorbadaki "Parmak": Mestan ve Heu’nun Hikayesi Yörede anlatılan en bilinen efsaneye göre, yamyam bir aileye gelin giden "Mestan" isimli kadının yaşadıkları, bu gizemli topluluğun sonunu getirdi. Sofrada içtiği çorbada bir çocuk parmağı gören Mestan, durumu fark ederek çocuğu Heu ile birlikte kaçmaya çalışır. Bu kaçış sırasında arkasından seslenen babaannesinin "anneni ısır" talimatıyla Mestan’ın kolunu ısıran çocuk ve kadının kaçış mücadelesi, yöre halkının sohbet ortamlarındaki en temel hikayelerden biridir.
Tarih mi, Efsane mi? Bir başka rivayete göre ise bu topluluk 100-120 yıl kadar önce bölgede yaşamış, faaliyetlerinin duyulması üzerine civar köylüler tarafından göç ettirilmiş veya ortadan kaldırılmıştır. Bazı anlatılarda bu insanların ayaklarının ters olduğu veya yüzlerinin farklı olduğu gibi fantastik detaylar yer alsa da, bilimsel açıdan bu durumun bir "korku kültürü" olarak nesilden nesile aktarıldığı görülüyor.
Kalıntılar ve Güncel Durum Günümüzde Bahçıvan Mahallesi’ne gidildiğinde bizzat bu topluluğu gören kimse olmasa da, anlatılanların detaylılığı ve taş yapı kalıntıları konuya dair merakı canlı tutuyor. Çevredeki Karşıyaka gibi köylerde de benzer anlatılarla desteklenen Mirovhar efsanesi, Van’ın kültürel belleğinde "yamyamlık" temalı en güçlü Anadolu efsanesi olarak yerini koruyor.
Detaylar videoda...
