Türkiye'nin yakın tarihindeki en çok tartışılan ve üzerine pek çok soru işareti bulunan yapılanmalarından biri olan JİTEM, 1980'li yıllarda terör örgütü PKK'nın artan saldırılarına karşı bir "kontrgerilla" gücü olarak sahneye çıktı. Resmi belgelerde varlığı uzun süre kabul edilmeyen bu yapı, özellikle 1990'lı yıllarda Doğu ve Güneydoğu sokaklarında dolaşan "Beyaz Toros" araçlarla özdeşleşerek toplumsal bellekte derin izler bıraktı.
JİTEM'in Temelleri ve Kurucu Kadro Jandarma bünyesinde istihbarat ve operasyonel faaliyet yürütmek amacıyla Arif Doğan, Veli Küçük ve Cem Ersever gibi isimlerin öncülüğünde kurulan JİTEM, terörle mücadelede devletin stratejilerinin yetersiz kaldığı düşüncesiyle "illegal bir savunma mekanizması" olarak şekillendi. Başlangıçta sadece istihbarat toplama görevi üstlenen yapı, 1990'lı yıllarla birlikte doğrudan sahaya inerek gerilla tarzı bir mücadele yöntemini benimsedi.
İtirafçılar ve "Yeşil" Kod Adlı Mahmut Yıldırım JİTEM'in en önemli silahlarından biri, örgütten koparılan "itirafçılar"dı. Cem Ersever’in koordinasyonunda pek çok eski PKK’lı, devşirilerek bu gizli yapı içerisinde teröre karşı kullanılmaya başlandı. Bu dönemin en dikkat çekici figürü ise "Yeşil" kod adlı Mahmut Yıldırım oldu. Hem MİT hem de emniyetle geçmişi bulunan Yeşil, JİTEM bünyesine katılarak bölgedeki en kritik operasyonların odağındaki isim haline geldi.
Beyaz Toroslar ve Faili Meçhul Cinayetler Doğu illerinde o dönemde telsizli ve silahlı kişilerin bindiği beyaz renkli Renault Toros araçlar, halk arasında büyük bir korku sembolü oldu. 1990'lı yıllarda işlenen binlerce faili meçhul cinayetin ve kayıp vakalarının sorumlusu olarak bu araçlarla dolaşan JİTEM timleri gösterildi. JİTEM’in "düşmanımın düşmanı dostumdur" mantığıyla zaman zaman Hizbullah gibi yapılarla dirsek temasında olduğu iddiaları da uzun süre gündemden düşmedi.
Eşref Bitlis ve Cem Ersever’in Sonu Jandarma Genel Komutanı Eşref Bitlis’in 1993’teki şüpheli uçak kazası, JİTEM içerisinde de büyük bir kırılmaya neden oldu. Eşref Paşa’yı manevi babası olarak gören Cem Ersever, bu olayın bir suikast olduğunu savunarak ordudan istifa etti. Bildiklerini gazeteci Soner Yalçın ile paylaşmaya karar veren Ersever, 1993 yılının Kasım ayında elleri arkadan bağlı şekilde başına ateş edilmiş halde ölü bulundu.
Yeraltı Ordusunun Dağılışı Cem Ersever’in ölümü ve ardından gelen siyasi çalkantılarla birlikte JİTEM, eski gücünü yitirerek tasfiye sürecine girdi. Beyaz Toroslar zamanla çürümeye terk edilirken, bu yapının pek çok üyesi ya tutuklandı ya da "Yeşil" gibi sırra kadem bastı.
Türkiye'nin karanlık bir dönemine ayna tutan JİTEM öyküsü, devletin "beka" adına girdiği legal-illegal sınırındaki mücadelenin en çarpıcı örneği olarak tarihteki yerini alıyor.
Detaylar videoda...
