Müziğin ve Özgürlüğün Sınır Tanımayan İsmi: Erkin Koray’ın Ardından
Türk müzik tarihinin en nevi şahsına münhasır, aykırı ve çığır açan figürlerinin başında gelen Erkin Koray, sadece ürettiği zamansız eserlerle değil, aynı zamanda toplumsal kalıplara meydan okuyan duruşuyla da bir dönemin idolü oldu. Cem Karaca ve Barış Manço ile birlikte Anadolu Rock müziğinin sacayağını oluşturan "Erkin Baba", geleneksel Anadolu ezgilerini batının sert rock kalıplarıyla ve özgün elektro gitar tınılarıyla birleştirerek bu topraklara ait benzersiz bir ekol yarattı.
Yeşilçam Köşklerinden Alman Lisesi’ne: Gitar Sevdası 24 Haziran 1941’de İstanbul’da dünyaya gelen Erkin Koray, sanata hiç de uzak olmayan bir ailede büyüdü. Babası demiryolu müfettişi Enver Bey klasik müzik hayranıyken, annesi Vecihe Hanım ise piyano öğretmeniydi. Annesinin yönlendirmesiyle küçük yaşta piyano tuşlarıyla tanışan Koray, İstanbul Alman Lisesi yıllarında ise kalbini tamamen elektro gitara kaptırdı. O dönem Türkiye’si için oldukça marjinal sayılan uzun saçları, küpeleri, kolyeleri ve aykırı giyim tarzı nedeniyle dönemin memur babası Enver Bey ile ters düştü ve gitarı kırıldı. Ancak müzik sevdası engel tanımadı; babası hatasını anlayıp ona yeni bir gitar aldı ve Koray, 1959 yılında "Erkin Koray ve Ritimcileri" grubunu kurarak profesyonel müzik hayatına ilk adımını attı.
Yeraltı Dörtlüsü ve Sokaktaki Uzun Saç Savaşları Türkiye’nin ilk rock plağına imza atan Erkin Koray, geleneksel türküleri rock altyapısıyla yeniden yorumlayarak müzik dünyasında devrim yaptı. Yurt dışı seyahatlerinin ardından kurduğu "Yeraltı Dörtlüsü" grubu, sadece müzik yapan bir ekip değil; insana, evrene, ruha ve sonsuzluğa dair kafa yoran felsefi bir düşünce kulübü gibiydi. Ancak o yıllarda bu aykırı tarzı kabullenmek toplum için kolay olmadı. Erkin Koray ve ekibi, uzun saçları ve marjinal kıyafetleri nedeniyle konser çıkışlarında sık sık muhafazakar grupların fiziki saldırılarına uğradı, sokaklarda amansız kavgaların içine itildi.
70’lerin Patlaması: Fesuphanallah ve Şöhret Takvimler 1970'li yılları gösterdiğinde Erkin Koray, toplumun tüm ön yargılarını kırarak kendini tüm Türkiye’ye kabul ettirmeyi başardı. Bugün bile popülesini kaybetmeyen, dilden dile dolaşan Mesafeler, Fesuphanallah, Aşka İnanmıyorum, Çöpçüler ve Gaddar gibi kült şarkılarını bu dönemde müzik piyasasına sürdü. Müzik listelerinin zirvesinden inmeyen Koray, artık kitlelerin "Erkin Baba"sı haline gelmişti.
John Lennon’ı Etkileyen Türk: Cannes’daki "Mesafeler" Dinletisi Erkin Koray’ın dünya müzik tarihindeki en büyük efsanelerden biriyle yollarının kesişmesi ise tam bir sinema sahnesi niteliğindedir. Cannes Film Festivali’ne katılmak için Fransa’da bulunan The Beatles grubunun efsane lideri John Lennon, kaldığı otelin önündeki binlerce gazeteci ve hayran ordusundan kaçmak için sadece bir kişiyle görüşmeyi kabul edeceğini açıklar. Görüşme talepleri bir kağıda yazılacak ve Lennon aralarından birini seçecektir. Erkin Koray kağıda; Türkiye’den gelen bir rock müzisyeni olduğunu, rock ve hippi kültürünün dünya barışına sunacağı katkıları tartışmak istediğini yazar. Bu entelektüel mesaj Lennon’ın dikkatini çeker. Görüşme sırasında Koray’ın Anadolu müziği ile rock tarzını harmanladığını duyan Lennon, ona gitarını uzatarak "Bana o tarzdan bir şeyler çal" der. Erkin Koray, Lennon’ın gitarıyla otel odasında Mesafeler parçasını çalar. John Lennon şarkıdan o kadar çok etkilenir ki, bu buluşma dünya basınında geniş yankı uyandırır.
"Bizim Jenerasyon Tekerlekli Sandalyedeyken Ben Ayaktayım!" Uzun yıllar gözlerden uzak bir şekilde Kanada’da yaşayan Erkin Koray, ilerleyen yaşına rağmen müzikal enerjisinden hiçbir şey kaybetmedi. Sağlık durumuna dair çıkan asılsız iddialara karşı sosyal medya hesabından gitarıyla kahkahalar atarak, "Bizim jenerasyon tekerlekli sandalyede gitar çalmaya çalışırken ben hala sahnede ayaktayım" diyerek meydan okumuştu. Ancak bu meydan okumadan kısa bir süre sonra, 7 Ağustos 2023 tarihinde akciğer rahatsızlıkları nedeniyle kaldırıldığı Toronto'daki hastanede 82 yaşında hayata gözlerini yumdu.
Arkasında telafisi imkansız devasa bir müzikal miras, özgürlükçü bir felsefe ve kırık gitarlardan John Lennon’a uzanan unutulmaz anekdotlar bırakan Erkin Baba, Türk milletinin hafızasında her zaman o asil ve tavizsiz duruşuyla, gözlerindeki o akrep bakışıyla yaşamaya devam edecek.
Detaylar videoda...
