Henüz kış mevsiminin sert soğukları başlamadan bir şehirde hava kalitesi "çok sağlıksız" seviyeye ulaştı. PM10 değerinin 210'a kadar yükselmesi endişe yaratırken, uzmanlar kirli havanın neden şehirden uzaklaşamadığını açıkladı. Dağlarla çevrili coğrafi yapı nedeniyle kentte hava sirkülasyonu oldukça sınırlı kalıyor.
Kasım ayının ortasında ortaya çıkan bu tablo, özellikle kış aylarında yaşanabilecek hava kirliliğine ilişkin soru işaretlerini artırdı. Isınmada kullanılan kalitesiz fosil yakıtların da etkisiyle yükselen partikül madde miktarı, bölgedeki hava kalitesini ciddi biçimde etkiliyor.
Hava kirliliği çok sağlıksız seviyeye ulaştı
Gerçek Zamanlı Hava Kalite Endeksi verilerine göre kentte PM10 değeri 210 seviyesine çıktı. Dünya Hava Kalitesi Endeksi sınıflandırmasında 200-300 arasındaki değerler "çok sağlıksız", 300'ün üzerindeki değerler ise "tehlikeli" olarak kabul ediliyor.
Henüz dondurucu soğukların yaşanmadığı kasım ayında bu seviyelere ulaşılması dikkat çekti. Hava kirliliğinin özellikle kış aylarında artış göstermesi beklenirken mevcut ölçümler, sorunun şimdiden ciddi boyutlara ulaştığını ortaya koydu.
Dağların arasında kalan şehirde kirli hava neden dağılmıyor?
Hava kirliliğinin en önemli nedenlerinden biri, bölgenin coğrafi yapısı. Aras Dağları ve Ağrı Dağı'nın çevrelediği Iğdır, çanak şeklindeki konumu nedeniyle hava hareketlerinin sınırlı kaldığı şehirlerden biri.
Iğdır Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aysun Altıkat, kentteki hava kirliliğinin temel nedenleri arasında topoğrafik koşulların bulunduğunu belirtti.
Normal şartlarda bacalardan yükselen kirleticiler atmosferde dağılırken, kentte yeterli hava sirkülasyonunun gerçekleşmemesi bu maddelerin şehir üzerinde birikmesine neden oluyor.
Kirli hava şehrin üzerine battaniye gibi çöküyor
Uzmanların dikkat çektiği bir diğer konu ise sıcaklık terselmesi olarak bilinen inversiyon olayı.
Doç. Dr. Aysun Altıkat'ın açıklamasına göre normal koşullarda yükselen baca gazları atmosferde dağılarak uzaklaşabiliyor. Ancak sıcaklık terselmesi yaşandığında hava hareketleri değişiyor ve kirleticilerin dağılması zorlaşıyor.
Yükselen kirli hava yeniden şehrin üzerine çökerek atmosferde birikiyor. Altıkat, bu durumu kirli havanın kentin üzerini bir battaniye gibi kaplaması şeklinde tanımlıyor.
Bu nedenle özellikle hava hareketlerinin zayıfladığı dönemlerde şehirdeki partikül madde yoğunluğu daha yüksek seviyelere çıkabiliyor.
Kalitesiz fosil yakıt kullanımı kirliliği artırıyor
Kentteki hava kirliliğinin bir diğer önemli kaynağı ise ısınma amacıyla kullanılan kalitesiz fosil yakıtlar.
Doç. Dr. Aysun Altıkat, bölgede özellikle PM10 ve PM2.5 olarak bilinen partikül maddelerin öne çıktığını ifade etti.
10 mikrometre ve 2,5 mikrometre çapındaki bu parçacıklar, hava kirliliğinin önemli göstergeleri arasında yer alıyor. Yakıt kullanımından kaynaklanan emisyonlar, coğrafi koşullar nedeniyle yeterince dağılamadığında şehirdeki kirlilik daha da yoğunlaşıyor.
Avrupa'nın en kirli havasına sahip şehirleri arasında gösteriliyor
Iğdır Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Aysun Altıkat, kentteki kirliliğin boyutuna dikkat çekerek Iğdır'ın Türkiye'de ve Avrupa'da en kirli hava kalitesine sahip şehirlerden biri olduğunu söyledi.
Altıkat, kasım ayının ortasında bu denli yüksek partikül madde kirliliği görülmesinin dikkat çekici olduğunu belirtti.
Dağlarla çevrili coğrafi yapı, yetersiz hava sirkülasyonu ve kalitesiz yakıt kullanımı bir araya geldiğinde kentte hava kirliliği önemli bir çevre sorunu haline geliyor. Kış mevsimi henüz başlamadan ortaya çıkan 210 seviyesindeki PM10 ölçümü ise önümüzdeki dönemde hava kalitesinin yakından takip edilmesi gerektiğini gösteriyor.





