Peki meteor yağmuru depremi tetikler mi? 6 Şubat 2023 depremlerinden önce gökyüzünde gerçekten bir meteor yağmuru yaşandı mı?
Her yıl ağustos ayında gözlemlenen Perseid meteor yağmuru, 2026 yılında da gökyüzünün en dikkat çekici olaylarından biri oldu. NASA'ya göre Perseidlerin zirvesi 12 Ağustos gecesi ile 13 Ağustos'un ilk saatlerine denk geliyor. Bu yıl yeni ay döneminin de etkisiyle gözlem koşullarının oldukça uygun olması bekleniyor.
Meteor yağmurunun yoğun şekilde gözlemlenmesi, sosyal medyada daha önce de gündeme gelen "meteor yağmurları depremleri tetikler mi?" sorusunu yeniden öne çıkardı.
Meteor yağmuru depremi tetikler mi?
Meteor yağmurlarının depremleri tetiklediğini gösteren bilimsel olarak kabul edilmiş bir kanıt bulunmuyor.
Perseid meteor yağmuru, Dünya'nın 109P/Swift-Tuttle kuyruklu yıldızının geride bıraktığı parçacıkların bulunduğu bölgeden geçmesiyle meydana geliyor. Bu küçük parçacıklar atmosfere yüksek hızlarla girdiğinde yanıyor ve Dünya'dan meteor olarak görülen ışık izlerini oluşturuyor.
Depremler ise yer kabuğundaki faylarda biriken gerilimin boşalmasıyla ortaya çıkan jeolojik olaylar. Bu nedenle gökyüzünde bir meteor yağmurunun gerçekleşmesi ile aynı dönemde deprem yaşanması, tek başına iki olay arasında neden-sonuç ilişkisi olduğunu göstermiyor.
Kısacası Perseid meteor yağmurunun görülmesi, yaklaşan bir depremin işareti olarak kabul edilmiyor.
6 Şubat depremlerinden önce meteor yağmuru oldu mu?
6 Şubat 2023 depremlerinden hemen önce gerçekleşen ve depremlerle ilişkilendirilebilecek özel bir meteor yağmuru bulunmuyor.
Ancak 6 Şubat depremlerinden birkaç gün önce gökyüzünde dikkat çeken başka bir olay yaşandı. C/2022 E3 (ZTF) adlı kuyruklu yıldız, Dünya'ya oldukça yakın bir konumdan geçti.
NASA'nın 2023 gökyüzü takvimine göre C/2022 E3 (ZTF), 2 Şubat 2023'te Dünya'ya en yakın geçişini gerçekleştirdi. Dünya'ya yaklaşık 42,5 milyon kilometre kadar yaklaşan kuyruklu yıldız, özellikle yeşilimsi görünümü nedeniyle geniş ilgi gördü.
Burada önemli bir ayrım bulunuyor:
C/2022 E3 (ZTF) bir meteor yağmuru değil, kuyruklu yıldızdı.
6 Şubat öncesinde görülen yeşil kuyruklu yıldız neydi?
C/2022 E3 (ZTF), buz ve tozdan oluşan bir kuyruklu yıldızdı. Güneş'e yaklaşırken çevresinde oluşan koma bölgesindeki gazların etkisiyle yeşilimsi bir görüntü ortaya çıktı.
NASA'nın astronomi görüntülerinde de kuyruklu yıldızın yeşil renkli koması ve uzanan kuyrukları görülüyor. Yeşil görünüm, kuyruklu yıldızın doğal fiziksel özellikleriyle ilişkiliydi.
Dolayısıyla 6 Şubat depremlerinden önce gökyüzünde yeşil bir cisim görülmüş olması, meteor yağmuru yaşandığı anlamına gelmiyor.
Yeşil kuyruklu yıldız 6 Şubat depremlerinin habercisi miydi?
Bilimsel verilere göre böyle bir bağlantı kurulmuş değil.
C/2022 E3 (ZTF)'nin Dünya'ya yaklaşması önceden hesaplanabilen astronomik bir olaydı. NASA, kuyruklu yıldızın Dünya'ya en yakın geçiş tarihini depremden önce açıklamıştı.
Kuyruklu yıldızın 2 Şubat'taki yakın geçişi ile 6 Şubat 2023'te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler arasında yalnızca zamansal bir yakınlık bulunuyor. Bir gök cisminin depremden birkaç gün önce Dünya'ya yaklaşması, onun depremi haber verdiğini veya tetiklediğini göstermiyor.
Meteorlar ile deprem ışıkları aynı şey mi?
Gökyüzünde görülen parlak ışıkların tamamını meteor veya "deprem ışığı" olarak değerlendirmek de doğru değil.
Meteorlar, atmosfere giren uzay parçacıklarının yanmasıyla oluşuyor. Bunun dışında uydular, uçaklar, elektrik hatlarındaki arızalar ve çeşitli atmosferik olaylar da gökyüzünde dikkat çekici ışıklar oluşturabiliyor.
Bu nedenle bir depremden önce veya sonra görülen parlak bir ışığın kaynağını belirlemeden onu doğrudan depremle ilişkilendirmek doğru bir yaklaşım değil.
Meteor yağmuru ve deprem iddiaları neden gündeme geliyor?
Meteor yağmurları belirli tarihlerde düzenli olarak gerçekleşiyor. Depremler ise dünyanın farklı bölgelerinde sürekli meydana geliyor.
Bu nedenle iki olayın zaman zaman aynı döneme denk gelmesi şaşırtıcı değil. Ancak iki olayın aynı tarihlere denk gelmesi, aralarında bilimsel bir neden-sonuç ilişkisi bulunduğunu kanıtlamıyor.
Özellikle sosyal medyada geçmişte yaşanan büyük depremlerden önce çekilmiş gökyüzü görüntülerinin yeniden paylaşılması, meteor yağmurları ile depremler arasında olduğundan daha güçlü bir bağlantı varmış algısı oluşturabiliyor.
2026 Perseid meteor yağmuru neden bu kadar dikkat çekiyor?
2026 Perseidleri, gözlem koşulları açısından dikkat çekici bir döneme denk geliyor. NASA, meteor yağmurunun 12 Ağustos gecesi ile 13 Ağustos'un erken saatlerinde zirve yapacağını ve yeni ay nedeniyle gökyüzünün daha karanlık olacağını belirtiyor. Uygun koşullarda saatte yaklaşık 50 ila 100 meteor görülebiliyor.
Bu nedenle bu yıl Perseidlerin daha fazla konuşulması, meteor yağmurlarının depremlerle bağlantılı olduğu anlamına gelmiyor. Sadece gözlem koşullarının dikkat çekici olması, gökyüzü olayına olan ilgiyi artırıyor.
Meteor yağmuru deprem habercisi değil
Perseid meteor yağmurunun depremi tetiklediğine veya yaklaşan bir depremi haber verdiğine dair bilimsel bir kanıt bulunmuyor.
6 Şubat 2023 depremlerinden önce gökyüzünde görülen dikkat çekici yeşil cisim ise meteor yağmuru değil, C/2022 E3 (ZTF) adlı kuyruklu yıldızdı. Kuyruklu yıldızın Dünya'ya en yakın geçişi 2 Şubat 2023'te gerçekleşti.
Bu nedenle 2026 Perseid meteor yağmurunun görülmesini deprem beklentisiyle ilişkilendirmek için bilimsel bir dayanak bulunmuyor.
