Osmanlı Kayıtlarında Tokmacık: Bir Köyün 13. Yüzyıldan Günümüze Yolculuğu

Tokmacık Köyü’nün Osmanlı tahrir defterlerindeki ilk kayıtları, nüfus yapısı, Yörük iskânı ve tarihsel gelişimi arşiv belgeleri ışığında ele alınıyor.

Tokmacık köyü Osmanlı kayıtlarında TOKMACUK olarak yazılmış bir karyedir. İsim Türkçe olduğu için Türklerin yerleştiği ve oluşturduğu bir köydür. Bu noktada yine bir açıklama yapayım çünkü yanlış anlaşılabiliyor. Tokmacık Köyü’nü Türkler kurmuştur demek istiyorum. Ama aynı bölgede Roma’dan veya daha eski medeniyetlerden izler, parçalar, yıkıntılar vs. olabilir. Başka milletler aynı coğrafyada yaşamıştır ki yaşadı çok sayıda höyük ve coğrafi izler bunu destekliyor zaten. Yani burada şunu demek istiyorum Tokmacık adıyla Türkler bir yerleşim yeri kurmuştur. Yani Türk Tarihi bizim tarihimiz 13.yüzyılın başında başlamıştır.

Tokmacık 1481-1502 yılı arası tarihlendirilen tahrir defterinde HOYRAN KAZASINA bağlı Karye-i Tokmacuk 4 hane 5 mücerred olarak kaydedilmiştir ve yakınında da Sofular köyü vardır. Yani köyün nüfusu 20-30 civarıdır. Daha doğrusu böyle coğrafyalara günümüzde köy denilmez bulundukları mevkii adlarıyla kaydedildikleri için bu şekilde yazılmıştır ve çadır hayatı yaşamaktadır.

Bu kayıt dönemde Tokmacık’ın çok küçük olduğunu sonradan göç alarak daha da nüfus artışıyla çoğaldığının en büyük örneğidir. Çünkü dönemde çok sayıda köy sonraki sayımlarda nüfusu azalır ve terkedilirken Tokmacık da olay tam tersi.

Önemle belirtiyorum ki bu kayıttaki 20 kişilik bugünkü Tokmacık Köyü’nün birebir aynı yeri değil yakınında bir yerdir yani yer değiştirmiştir.(Şahsi düşüncemdir.)

Sonraki kayıtlar 1568 Hoyran Kazası, Eğirdir Kazası kayıtlarında Tokmacık’ın adını göremedim. Ama bu yine köyün çok az insan yaşadığı veya sayım zamanında orada bulunmadığı anlamını taşır.

1831 yılında 140-150 civarı tam nüfusa sahip olan köy asıl nüfusu 1843 te yerleştirilen yörük aşiretiyle almıştır.

Karye-i Tokmakcık tabi-i kaza-ı Hoyran - Aşiret-i Hacı Karalu (Karacalu) -52 hane gibi bir rakamla 200 ün üzerinde nüfusu olan yörük aşireti Tokmacık da kayıt altına alınmıştır.

Bu yörüklerin yerleşmesinden önce Tokmacık da NOGAYOĞLU, ARAPLAR, KOCABIYIK, KAPUCUOĞLU, ÇEPNİOĞLU, KAZIRLI gibi sülâle lâkapları dikkat çeken isimlerdir. Buradan şunu anlayabiliriz Konya Vilâyetinden soydaşlarımızın iskân politikasından Tokmacık da etkilenmiş gibi göründüğü gibi yörük izlerini öncesi de taşımakla beraber kayıtlarına henüz erişilmiş değildir.

Bu detaylandırmayla şunu belirtmek gerekli zannedildiği gibi köylerimiz tek bir boy, tek bir aşiret, tek bir cemaat topluluk tarafından oluşmuyor. Yani “Bizim filan köy hangi boydan?” diye soranlara bu örnek açıklayıcı olmuştur umarım.

Özellikle Osmanlı son dönemlerde belli grupların eşkıyalık yapmaması, tehlike unsuru oluşması önleme hususunda aşiretleri ya da göçmenleri dağıtarak yerleştirmiştir. Mesela Kırım’dan gelenlerin hepsini yine örnek veriyorum A-Köyüne toplu yerleştirmemiştir. Dağıtımı, azar azar pay etmiştir çok uzun ve detaylı sosyo ekonomik yönleri olan bir konudur.

Genel itibariyle konar göçer yaşam kültürüyle varlığını sürdüren bir köyümüzdür.